Rất nhiều bạn trẻ Việt không trúng ballot 462 và sang Úc bằng visa du học. Nếu bạn vừa học vừa làm, hai điều cùng đúng một lúc: visa giới hạn số giờ làm, còn quyền lao động của bạn không phụ thuộc visa.
Đọc điều thứ hai trước — vì đó là chỗ chủ hay nói dối nhất.
Quyền của bạn áp dụng trong mọi trường hợp
Ai làm việc ở Úc cũng có cùng các quyền lao động tối thiểu, bất kể quốc tịch hay loại visa. Hợp đồng hay thỏa thuận miệng không xóa được các quyền đó: lương tối thiểu hoặc lương award của công việc, phiếu lương mỗi kỳ trả, giờ nghỉ và điều kiện tối thiểu, và super nếu là người làm công.
Kể cả khi lỡ làm quá số giờ cho phép, bạn vẫn phải được trả đúng cho mọi giờ đã làm. Vượt giới hạn không phải lý do để bị quỵt lương, và bạn vẫn được giúp đòi lại lương thiếu.
Chủ không hủy được visa của bạn. Chỉ Home Affairs cấp, từ chối hoặc hủy visa. Câu “than phiền là tao báo di trú” là dùng visa làm vũ khí — đó là dấu hiệu bóc lột. Báo cáo bóc lột, tự nó, không làm visa bị hủy; có các cơ chế bảo vệ chính thức (Strengthening Reporting Protections, Workplace Justice Visa) — chi tiết và thời hạn có thể thay đổi, xem trang Home Affairs/Fair Work.
Giới hạn giờ làm (điều kiện 8105)
Phần lớn visa 500 mang điều kiện 8105: trong kỳ học, làm tối đa 48 giờ mỗi 2 tuần (fortnight); trong kỳ nghỉ chính thức, không giới hạn. Thường không được làm trước khi khóa học chính thức bắt đầu.
“Fortnight” là cái bẫy. Định nghĩa chính thức: “14 ngày bắt đầu từ thứ Hai”, và các cửa sổ 14 ngày gối lên nhau. Ví dụ: tuần 1 làm 25 giờ, tuần 2 làm 20 (45 — ổn); tuần 3 làm 40, tuần 4 làm 8 (48 — ổn); nhưng tuần 2 + tuần 3 = 60 giờ — vi phạm, dù từng “khối đẹp” có vẻ ổn. Đếm mọi cửa sổ 14 ngày trượt, và cộng tất cả các việc: casual, part-time, chạy app theo ABN. Thử việc không lương thường cũng tính.
Ngoại lệ: thực tập bắt buộc đã đăng ký trong khóa CRICOS không tính vào 48 giờ (thực tập tự chọn thì tính); học thạc sĩ nghiên cứu hoặc tiến sĩ đã nhập học thì không giới hạn giờ. Điều kiện mỗi người có thể khác — tự kiểm tra trên VEVO. Thấy ai nói “40 giờ” là thông tin cũ (mức 48 áp dụng từ 1/7/2023 — xác nhận số hiện hành trên Home Affairs).
Vi phạm điều kiện là căn cứ hủy visa (điều 116 Migration Act 1958), và Home Affairs đối chiếu được dữ liệu thuế, lương, super. Vì vậy “trả tiền mặt cho khỏi lộ giờ” không bảo vệ bạn — nó chỉ bảo vệ chủ, còn bạn ôm rủi ro, thường kèm lương thấp và không bằng chứng.
Super, DASP và thuế
Là người làm công thì chủ phải đóng super — du học sinh cũng vậy. Rời Úc hẳn và visa hết hiệu lực thì xin lại qua DASP. Đừng để ai áp mức thuế của working holiday cho bạn: mức 65% hay được nhắc chỉ áp cho phần working holiday maker; cựu du học sinh chưa từng giữ visa WHM thường chịu mức 35% trên phần chịu thuế — thấp hơn. Xem mức hiện hành trên ATO trước khi nộp, cảnh giác môi giới báo “một giá cho tất cả”.
Cần TFN để đi làm và đóng thuế đúng. “Thuế backpacker” không áp dụng cho du học sinh chưa từng là WHM; nhiều du học sinh được tính là cư dân thuế tùy hoàn cảnh — hỏi ATO, đừng hỏi nhóm chat.
Việc học giữ cho visa sống
Dưới 48 giờ thôi chưa đủ. Điều kiện 8202 đòi học toàn thời gian khóa CRICOS với chuyên cần và kết quả đạt; 8501 đòi bảo hiểm OSHC liên tục. Khi việc làm bắt đầu đè bẹp việc học, rủi ro visa đến từ phía học — lúc đó hãy tìm trợ giúp từ trường, đừng tăng ca.
Cờ đỏ nhắm vào du học sinh
- “Lương du học sinh thấp hơn là thường.” Sai. Không có mức lương riêng thấp hơn cho du học sinh.
- AUD 6–8/giờ “vì ai cũng vậy”. Mức đó thấp xa mức hợp pháp — kể cả ở quán người Việt.
- “Tiền mặt cho khỏi lộ giờ.” Không phiếu lương, không super, không bằng chứng khi bị quỵt.
- “Than phiền là tao báo di trú.” Ép buộc. Báo cáo bóc lột không tự động làm mất visa.
- “Đào tạo”/“thử việc” dài không lương. Thử việc ngắn có giám sát có thể không lương; làm việc tạo ra sản phẩm thật mà không trả tiền thường là phạm luật.
- Trả tiền mua bảo lãnh, mua việc, hay “trả lại lương” (cashback). Đều phạm luật.
Nơi nhận trợ giúp
- Fair Work Ombudsman — 13 13 94: tư vấn miễn phí về lương và điều kiện, có thông dịch, nhận báo cáo ẩn danh. Kiểm tra lương bằng công cụ PACT, ghi giờ bằng ứng dụng Record My Hours.
- TIS National — 131 450: thông dịch miễn phí khi gọi cơ quan nhà nước. Nói “Vietnamese”.
- Study Australia: thông tin chính thức cho du học sinh về làm thêm.
- Khiếu nại trường học: National Student Ombudsman (đại học) hoặc Overseas Students Ombudsman thuộc Commonwealth Ombudsman (trường tư).
- Khẩn cấp và sức khỏe tinh thần: 000; 1800RESPECT (bạo lực tình dục, gia đình); Lifeline (khủng hoảng).
Trang này là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý hay di trú. Quy định thay đổi — kiểm tra nguồn chính thức ở trên trước khi hành động.