Việc làm đàng hoàng không dồn bạn vào thế phải chuyển tiền gấp. Nghe câu “chuyển hôm nay không thì mất suất” — chính câu đó là lý do để dừng lại.
Dùng checklist này với môi giới, công ty “tư vấn”, “người quen của người quen”, admin nhóm, chủ nhà trọ, hay bất kỳ ai mời chào việc làm từ xa.
10 điều cần kiểm tra
- Tên pháp lý của chủ lao động. Không phải biệt danh trại, tên tiệm gọi miệng hay tài khoản mạng xã hội.
- ABN hoặc thông tin doanh nghiệp. Tra được trên trang ABR — có ABN chưa chắc an toàn, nhưng không đưa ra được thì rủi ro cao hơn hẳn.
- Địa chỉ làm việc rõ ràng. Địa chỉ, nội dung công việc, ngày bắt đầu, tên người phụ trách tại chỗ.
- Thỏa thuận lương bằng văn bản. Theo giờ hay khoán sản phẩm, trả khi nào, cách nào. “Làm rồi tính” không phải câu trả lời.
- Phiếu lương (payslip). Việc hợp pháp có chứng từ trả lương. “Chỉ trả tiền mặt, không phiếu lương” là cờ đỏ.
- Các khoản phí trước khi làm. Cảnh giác “phí đăng ký”, “tiền đồng phục”, “đặt cọc lịch làm”, “phí bảo đảm ký giờ”.
- Nhà ở tách được khỏi việc làm không. Nếu buộc ở nhà chỉ định mới có việc, hỏi trước giá thuê, luật dọn ra và điều kiện hoàn bond.
- Đi lại. Ở vùng quê không có xe, bạn dễ phụ thuộc cùng một người cho cả việc, nhà lẫn chợ búa.
- An toàn phòng ở. Khóa được không, mấy người một phòng, nhà vệ sinh thế nào, sóng điện thoại ra sao. Phụ nữ nên hỏi rõ sẽ ở cùng ai.
- Thời gian suy nghĩ. Ai không cho bạn thời gian đọc và hỏi — đừng trả tiền.
Tin nhắn có thể gửi nguyên văn
Trước khi thanh toán, vui lòng gửi cho tôi bằng văn bản:
- Tên doanh nghiệp và ABN
- Địa chỉ và nội dung công việc
- Mức lương/cách tính và ngày trả lương
- Có phiếu lương không
- Toàn bộ các khoản tôi phải trả
- Điều kiện nhà ở, đưa đón và hủy
Cảm ơn.Người làm ăn thật trả lời được. Kẻ lừa đảo sẽ nổi nóng, đánh trống lảng, hoặc giục gấp hơn.
Nếu đã lỡ trả
Đừng tự trách. Mọi thứ được dựng lên để gây rối trí.
- Chụp màn hình lệnh chuyển khoản, tin nhắn, quảng cáo, tên tài khoản nhận.
- Đổi ngay các mật khẩu từng chia sẻ (email, myGov…).
- Liên hệ ngân hàng càng sớm càng tốt.
- Báo cáo tài khoản giả với nền tảng và báo Scamwatch.
- Nếu bị đe dọa, giữ bằng chứng và đến nơi trợ giúp chính thức.