Có người không trả hộ chiếu của bạn, dọa làm visa bị hủy, không cho ra ngoài hay nghỉ việc, bắt bạn làm việc/ở một nơi nhất định, hoặc nói bạn “còn nợ” và phải làm để trừ — đó là chuyện nghiêm trọng. Bạn không cần chứng minh tất cả ngay hôm nay. Ưu tiên số một: an toàn.
Nguy hiểm trước mắt hoặc có người bị thương: gọi khẩn cấp (000). Không an toàn để gọi thì rời đến chỗ an toàn hơn trước — cửa hàng, phòng khám, đồn cảnh sát, thư viện, chùa, hoặc người tin cậy.
Cần biết trước
- Hộ chiếu là giấy tờ tùy thân quan trọng, không phải công cụ để ai đó điều khiển bạn.
- “Báo công an thì mày bị trục xuất” là chiêu bịt miệng kinh điển — và thường là nói dối.
- Món “nợ” phải làm để trừ là dấu hiệu của lệ thuộc vì nợ (debt bondage) — một tội hình sự liên bang, kể cả khi bạn từng đồng ý. Điều này áp dụng cho cả những lời rủ rê “trông nhà, trông cây” được trả lương cao bất thường: các đường dây trồng cần sa tuyển người Việt qua nợ chính bằng kịch bản đó, và người ở tầng thấp nhất là người đi tù.
- Lao động cưỡng bức, buôn người, bạo lực tình dục, bạo lực trong quan hệ — đều có hỗ trợ công.
- Bạn có quyền yêu cầu thông dịch: “Vietnamese interpreter, please.”
Thứ tự an toàn
- Nguy hiểm thì không đối đầu. Đối phương đang nóng hoặc nắm chìa khóa xe/nhà — ra khỏi đó trước.
- Lặng lẽ giữ bằng chứng trong mức an toàn. Chụp hộ chiếu, visa grant letter, hợp đồng, phiếu lương, địa chỉ, tin nhắn đe dọa, tên người liên quan.
- Gửi vị trí cho người tin cậy. “Em không an toàn. Em đang ở đây” là đủ.
- Chuẩn bị túi nhỏ nếu có thể. Thuốc, điện thoại, sạc, thẻ ngân hàng, bản sao hộ chiếu/visa, ít quần áo.
- Gọi đúng cửa. Nguy hiểm ngay → 000. Cưỡng bức lao động, buôn người, gài nợ → AFP hoặc kênh hỗ trợ chính thức. Lương → Fair Work. Bạo lực tình dục/quan hệ → 1800RESPECT.
Không muốn bắt đầu từ cảnh sát? Salvation Army Additional Referral Pathway cho phép tiếp cận hỗ trợ nạn nhân mà không cần báo cảnh sát trước; Red Cross Support for Trafficked People Program hỗ trợ người bị buôn bán, cưỡng bức.
Hộ chiếu vẫn trong tay họ
Đừng một mình quay lại chỗ nguy hiểm chỉ để lấy hộ chiếu. Hỏi cảnh sát, AFP, Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam, hoặc dịch vụ hỗ trợ trước. Có ảnh hộ chiếu và visa grant letter sẽ dễ chứng minh nhân thân khi nhờ giúp.
Câu dùng được khi gọi điện
I need help. My passport is being held and I am threatened about my visa.
I need a Vietnamese interpreter, please.
I am in [tên khu/thành phố]. It is not safe for me to go back alone.Tiếng Anh khó quá, lặp lại “Vietnamese interpreter, please.”
Cho phụ nữ và người ở chỗ hẻo lánh
Đe dọa xảy ra ở trại, nhà trọ, chỗ làm bao ăn ở — hãy để ý lối ra: chìa khóa, xe, sóng điện thoại, đèn ban đêm, người gọi được. Kiểm soát đồ ăn, riêng tư, xếp phòng cũng có thể là công cụ ép. Kể những điều đó khi nhờ giúp là hoàn toàn chính đáng.
Bạn không làm quá. Giữ hộ chiếu, dọa visa, gài nợ — đều là dấu hiệu kiểm soát. Bắt đầu từ bước nhỏ an toàn nhất ngay bây giờ.